Zalew Janowski to sztuczny zbiornik wodny rozciągający się na 30 hektarach tuż przy Janowie Lubelskim, u bram rozległych Lasów Janowskich. Powstał pod koniec lat 60. na terenach, które wcześniej były nieużytkami rolnymi – dziś to główne miejsce wypoczynku w mieście i okolicy. Na wodzie wyróżniają się trzy wyspy, z których dwie mają swoje nazwy: Harcerska i Łabędzia. To miejsce, gdzie można spędzić dzień na plaży, popływać kajakiem, zarzucić wędkę albo po prostu przejść się wzdłuż brzegu obserwując zachód słońca nad taflą wody.

Od melioracji do miejskiego kąpieliska – historia zalewu

Historia Zalewu Janowskiego zaczęła się w 1963 roku, kiedy władze powiatu janowskiego zlecily dokumentację techniczną mającą zmeliorować dolinę rzeki Białka. Projekt nazwano „Wydrzanka” i obejmował 130 hektarów terenu. Głównym celem było zwiększenie plonów na łąkach i pastwiskach oraz likwidacja nieużytków – na ich miejscu miał powstać staw o powierzchni 22 hektarów.

Dokumentację przygotowali pracownicy Rejonowego Kierownictwa Robót Wodno-Melioracyjnych w Janowie Lubelskim. Teren pod zalew był mozaiką własności – 35% należało do państwa, 25% do wspólnoty miejskiej, a 40% stanowiła własność indywidualna. Wodę planowano pobierać z rzeki Białka przez system piętrzenia i rowów doprowadzających.

W 1968 roku wykonano rozbudowę zalewu, a cztery lata później – w 1972 – dokonano jego pogłębienia. Wtedy właśnie uformowano dwie wyspy: większą Harcerską o powierzchni 4700 m² i małą Łabędzią liczącą zaledwie 300 m². Ostatecznie zbiornik rozrósł się do obecnych 30 hektarów, stając się znacznie większy niż pierwotnie zakładano.

Pierwotnie planowano staw o powierzchni 22 hektarów, ale dzięki rozbudowie i pogłębieniu w latach 1968-1972 zalew urósł do 30 hektarów. Powstał na zalanych nieużytkach rolnych, które wcześniej nie nadawały się do uprawy.

Co można robić nad Zalewem Janowskim

Zalew to przede wszystkim miejsce do kąpieli i plażowania. Plaża znajduje się przy północnym brzegu i w sezonie letnim jest pod stałym nadzorem ratowników Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. To ważny element bezpieczeństwa, szczególnie dla rodzin z dziećmi.

Miłośnicy aktywności na wodzie mają do wyboru wypożyczalnie sprzętu wodnego – działają co najmniej trzy punkty: Park Rekreacji ZOOM Natury przy ulicy Świerdzowej, Klub Żeglarski „ZEFIR” przy ulicy Turystycznej oraz Centrum Szkoleniowo-Wypoczynkowe DUO. Można wypożyczyć kajaki, rowery wodne, łódki, a bardziej zaawansowani mogą spróbować żeglarstwa czy nawet jazdy na nartach wodnych.

Wędkarze też znajdą tu swoje miejsce. W zalewie pływają karpie, liny, amury, sumy i szczupaki. Łowisko jest zarządzane przez Koło nr 55 „Janowiak” z siedzibą przy przystani żeglarskiej na ulicy Turystycznej. Trzeba pamiętać o limitach i regulaminie połowów – szczegóły można uzyskać pod numerem telefonu 509 635 468.

Zoom Natury i inne atrakcje wokół zalewu

Po zachodniej stronie głównego zbiornika znajduje się mniejszy akwen, a przy nim Park Rekreacji „Zoom Natury”. To miejsce szczególnie interesujące dla rodzin z dziećmi. Główną atrakcją jest Wieża Mocy – punkt widokowy, z którego rozpościera się panorama zalewu i okolicy.

W parku działa też park linowy oraz tzw. „laboratoria wiedzy”, gdzie w przystępny sposób można poznać ciekawostki przyrodnicze. Dowiesz się tam między innymi jak zbudowana jest troposfera czy czym jest runo leśne. Jest też część poświęcona recyklingowi – pokazuje jak praktycznie podchodzić do ponownego wykorzystania materiałów.

Wokół zalewu prowadzi dobrze utwardzona ścieżka spacerowa i rowerowa. Deptak zachęca do wieczornych spacerów, a przy trasie ustawiono ławki do odpoczynku. Szczególnie wieczorem warto wybrać się na spacer – tuż obok zalewu znajdują się podświetlane fontanny, które po zmroku tworzą efektowny spektakl świateł odbijających się w wodzie.

Południowy brzeg zalewu znajduje się w otulinie Parku Krajobrazowego Lasy Janowskie. To oznacza, że spacerując wzdłuż tej części zbiornika, można podziwiać naturalny krajobraz lasów, które są jedną z największych atrakcji regionu.

Dla kogo jest Zalew Janowski

To miejsce naprawdę uniwersalne. Rodziny z dziećmi znajdą tu bezpieczne kąpielisko z ratownikami, plażę i dodatkowe atrakcje w postaci parku linowego czy laboratoriów wiedzy. Dzieci mogą też korzystać z placów zabaw i siłowni na świeżym powietrzu.

Aktywni turyści docenią możliwość uprawiania sportów wodnych – od spokojnego pływania kajakiem po bardziej wymagające żeglarstwo czy narty wodne. Wokół zalewu prowadzą trasy rowerowe, a sama pętla wokół zbiornika to przyjemna trasa na wieczorny jogging czy przejażdżkę rowerem.

Miłośnicy spokojnego wypoczynku mogą po prostu usiąść na ławce z widokiem na wodę albo wybrać się na spacer leśnymi ścieżkami prowadzącymi w stronę Lasów Janowskich. Jesienią okolica nabiera szczególnego uroku – kolory drzew odbijające się w tafli wody tworzą malowniczy krajobraz.

Wędkarze mają dostęp do całego akwenu i mogą liczyć na dobre połowy – szczególnie karpi i szczupaków. Trzeba tylko pamiętać o odpowiednich zezwoleniach i przestrzeganiu regulaminu łowiska.

Infrastruktura i udogodnienia

Zalew jest dobrze zagospodarowany turystycznie. Działają tu punkty gastronomiczne, gdzie można zjeść coś ciepłego lub kupić lody i napoje. Dostępne są czyste toalety, co przy całodniowym pobycie z dziećmi ma niemałe znaczenie.

Parkowanie jest darmowe – główne parkingi znajdują się przy ulicy Świerdzowej (koło Zoomu Natury) oraz przy ulicy Turystycznej (przy Hotelu DUO). W sezonie letnim miejsca parkingowe potrafią się zapełniać w weekendy, więc warto przyjechać wcześniej.

W pobliżu zalewu działa luksusowy hotel z basenem i spa – opcja dla tych, którzy chcą połączyć wypoczynek nad wodą z większym komfortem. Są też boiska do siatkówki plażowej, siłownia zewnętrzna i inne elementy infrastruktury rekreacyjnej.

Praktyczne informacje dla odwiedzających

Dostęp do zalewu i plaży jest bezpłatny. Wstęp na teren jest otwarty przez cały rok, choć oczywiście główny sezon przypada na miesiące letnie – od czerwca do sierpnia. Wtedy na plaży dyżurują ratownicy, a temperatura wody pozwala na komfortową kąpiel.

Godziny otwarcia: Zalew jest dostępny całą dobę, ale ratownicy pełnią dyżury tylko w sezonie letnim, zazwyczaj od 10:00 do 18:00. Wypożyczalnie sprzętu wodnego działają w godzinach dziennych – szczegółowe informacje najlepiej sprawdzić bezpośrednio:

• Park Rekreacji ZOOM Natury – tel. 784 529 688
• Klub Żeglarski „ZEFIR” – tel. 888 640 421
• Centrum Szkoleniowo-Wypoczynkowe DUO – tel. 15 87 22 880 lub 601 636 800

Ceny: Wstęp na teren zalewu i korzystanie z plaży jest bezpłatne. Opłaty dotyczą tylko dodatkowych usług:

• Wypożyczenie kajaka, roweru wodnego czy innego sprzętu – ceny uzależnione od punktu wypożyczalni i czasu wynajmu
• Wstęp do parku linowego w Zoom Natury – płatny osobno
• Karty wędkarskie – szczegóły w Kole nr 55 „Janowiak”

Jak dojechać: Zalew Janowski znajduje się przy ulicach Świerdzowej i Turystycznej w Janowie Lubelskim. Jeśli jedziesz samochodem, najłatwiej wpisać w nawigację „Zalew Janowski, Janów Lubelski” – zbiornik położony jest praktycznie w mieście, więc dojazd nie sprawia problemów. Z centrum można też dojść pieszo – to około 10-15 minut spaceru.

Ile czasu przeznaczyć: Na spokojny spacer wokół zalewu wystarczy godzina. Jeśli planujesz kąpiel i plażowanie – zarezerwuj co najmniej pół dnia. Rodziny z dziećmi, które chcą skorzystać z parku linowego i innych atrakcji Zoom Natury, powinny przeznaczyć cały dzień. Wędkarze spędzają tu często całe dnie, szczególnie w sezonie.

Na zalewie znajdują się trzy wyspy, ale tylko dwie mają oficjalne nazwy – Harcerska i Łabędzia. Obie są dostępne dla turystów, choć dotarcie do nich wymaga łódki lub kajaka.

Zalew Janowski to jedno z tych miejsc, które sprawdza się o każdej porze roku. Latem tętni życiem – pełne plaże, dzieci bawiące się w wodzie, kolorowe kajaki i żagle na wodzie. Jesienią i wiosną jest spokojniej, ale właśnie wtedy można docenić piękno otaczającej przyrody i ciszę przerwaną tylko odgłosami ptaków. Zimą, gdy zalew zamarza, niektórzy odważniejsi próbują łowić ryby spod lodu, choć trzeba być ostrożnym i sprawdzać grubość lodu.